Blogiem z Krytej

Nie wygraliśmy jeszcze żadnego meczu, nie strzeliliśmy gola. Czas to zmienić! Z Legią chcemy wygrać jak najwyżej – mówi przed niedzielnym meczem Tomasz Hajto. Obawiam się, że obietnice byłego reprezentanta Polski mogą się spełnić. Zabrze po raz kolejny może stać się miejscem, w którym decydują się losy Legii. Jeśli Legia polegnie, a Lech i Wisła uzyskają komplet punktów marzenia o mistrzu z Łazienkowskiej trzeba będzie odłożyć do przyszłego sezonu, albo jeszcze później. Może nawet aż do momentu, gdy Legia będzie miała nowy stadion. Czyli nie wiadomo kiedy.

W proteście przeciwko „dawaniu prezentu Walterowi” dziwi mnie jedno. Skoro warunki są „zbyt dobre” dla dzierżawcy, a dzierżawcą jest KP, to namawianie Radę Warszawy do „urealnienia” postanowień umowy, jest działaniem być może na korzyść miasta, a z pewnością na niekorzyść Legii. Rozumiem, gdyby z taką inicjatywą wyszli zwolennicy rozbudowy metra, kupcy ze stadionu X-Lecia albo fanatycy Polonii. Ale dlaczego robią to członkowie stowarzyszenia, którego jednym ze statutowych celów jest „wytwarzanie atmosfery zaufania i szacunku do klubu, jego sympatyków oraz upowszechniania jej w Polsce i za granicą”? Czyżby nagle każdy z krwi i kości prawdziwy legionista zdał sobie sprawę, że w życiu są rzeczy ważniejsze niż kibicowanie Legii i jedną z nich jest rozwój miasta?

Nie trzeba być specjalnym znawcą relacji politycznych w naszym mieście, żeby domyślić się, iż jakakolwiek akcja uderzająca w działania obecnych władz spotka się z reakcją opozycji. Sejmowe kołtuństwo to postawa dobrze znana także w Radzie Warszawy. Nie dziwi mnie, że decyzje w sprawie stadionu zostały przesunięte w czasie, tak samo jak nie zdziwi mnie, gdy okaże się, że wkrótce dojdzie do unieważnienia przetargu na budowę stadionu z powodu konieczności sfinansowania innych, bardziej żywotniejszych problemów Warszawy, albo braku politycznego kompromisu co do celów inwestycyjnych Stolicy. I nie zdziwi mnie, gdy ktoś z „prawdziwych” stwierdzi, że nie cieszą się z tej decyzji jedynie ITI-oci i pajace Miklasa.

Działania kibiców Legii przypominają mi tsunami, które niszczy wszystko co napotka, nie tracąc nic ze swojej niszczycielskiej siły. Fala zalała właśnie PKiN a zaczyna podmywać podstawy stadionu. Epicentrum trzęsienia ziemi, które ją spowodowało znajduje się na Wiertniczej 166. Obserwowanie tego kataklizmu jest znacznie gorsze niż oglądanie Legii przegrywającej z słabszym ale ambitniejszym i waleczniejszym rywalem.

Tylko kogo w tym wszystkim obchodzi jeszcze piłka?

Umieść na Twitterze 

Jagiellonia nie jest przeciwnikiem elektryzującym pół piłkarskiej Warszawy, więc frekwencja na niedzielnym meczu nie mogła być wysoka. Biorąc pod uwagę wszystko co się ostatnio na Łazienkowskiej dzieje, 115 PLN za miejsce na C Dolnej jest wytworem chorej wyobraźni osoby ustalającej ceny. Nie twierdzę oczywiście, że w związku z atmosferą i poziomem sportowym drużyny należałoby robić promocje. Na Jagę nie zapłaciłbym stówy nawet, gdyby w niedzielę rano była liderem Ekstraklasy. No chyba, że dostałbym jakiś bonus – na przykład łyk L-Energy albo choćby wzięcie udziału w losowaniu 10 koszulek z podpisami wszystkich piłkarzy. Ciekawe, co stoi na przeszkodzie w dowartościowaniu te kilkaset osób płacących za takie widowisko jak wczoraj.

Ciekawe czy takie działanie udobruchałoby kibiców wznoszących antywłaścicielskie okrzyki po strzeleniu goli, albo gwiżdżących na wchodzącego na boisko Gizę. Nie wierzę bowiem, że ktoś zapłacił sporą kasę za karnet, by nie cieszyć się po golach i wygwizdywać piłkarzy PRZED wejściem na murawę. Ja ich nie rozumiem, nie wiem czy jest ktoś, kto ich rozumie, włączając ich samych. Może jednak prosta psychologia na nich działa?

Umieść na Twitterze 

Dyskusja na temat tożsamości polskiego kibica powoli się rokręca. To bardzo dobry znak, bo tylko żywa, otwarta wymiana poglądów wśród środowiska kibiców może zmienić myślenie kibiców o samych sobie, a w dalszej perspektywie zweryfikować stereotypowe postrzeganie fanów piłki nożnej.

Gdzieś na horyzoncie tej dyskusji pojawia się postrzeganie kibica jako klienta. Wizja ta jest jak na razie odległa ale bez wątpienia nieuchronna. Z jednej strony kusząca dbaniem klubu o względy swoich klientów, z drugiej grożąca kategoryzowaniem kibiców pod względem grubości portfela i eliminowaniem tych o najmniejszym potencjale. Przede wszystkim jednak, na razie jest to wizja niezrozumiała.

Gdy przeczytałem ten wpis, początkowo doszło do mnie, że ktoś spojrzał na temat zadziwiająco świeżo. Rzeczywiście, pomyślałem, przecież to klub powinien dbać o to, by kibice spędzali na stadionie czas, w sposób, który jest dla nich atrakcyjny. Jeśli są tam dla dopingu, to jego brak jest porażką przede wszystkim klubu, który nie ma prawa wymagać od kibiców dopingu i powinien robić wszystko, by kibice/klienci byli zadowoleni. Początkowo podpisałbym się pod tym obiema rękami, ale gdy zastanowić się nad tym dłużej, jest to myślenie niebezpieczne.

Jeśli ktoś narzeka na nieśpiewających kibiców, to są to trenerzy. Z tego kibice powinni się akurat cieszyć, bo oznacza to potwierdzenie głównego założenia kibicowania – widzowie są w stanie wpłynąć na wynik. Jeśli naprawdę narzeka się na zachowanie kibiców podczas meczów, to pomijając patologie, wskazuje się na wulgarne i szydercze okrzyki pod adresem piłkarzy własnego klubu. Jeśli natomiast kibice zaczęliby wymagać od klubu, by ten pozytywnie wpływał na stadionową atmosferę, szybko może okazać się, że za oprawy płaci klub, albo – co gorsza, puszcza doping z głośników. Klienci mają swoje prawa, ale mają też obowiązki. Są też ustalone zasady – standardy zachowań, często nieformalne, ale oczywiste. Jednym z takich zasad jest to, że kibice dopingują. Prawa i zasady przenikają się, ale nie wynikają jedna z drugiej.

Kim są w Polsce kibice? W cywilizowanych krajach klientami. Płacą, wymagają, chucha się na nich i dmucha. W zasadzie niewiele się różnią od klientów eleganckich sklepów, wokół których biegają sprzedawcy. Czy ktokolwiek słyszał, by piłkarze Barcelony skrytykowali fanów Barcelony, że… nie śpiewali? To mniej więcej tak, jakby w drogim butiku pracownik miał pretensje, że klient nie złożył przymierzanego ubrania w kostkę…

Porównanie chyba mimo wszystko jest nietrafne. Składanie przez klienta przymierzanego ubrania w kostkę nie jest zwyczajem, takim jak na przykład przymierzanie spodni w przymierzalni. Dlatego wymaganie od klienta by składał przymierzane ubranie rzeczywiście byłoby paranoją, ale już wymaganie, by przymierzał spodnie w odpowiednim miejscu, jest po prostu respektowaniem pewnych zasad.

Umieść na Twitterze 

Energetyczny napój nie pozwala mi spać, mimo tego, że piłem go ostatni raz jakieś 3 tygodnie temu. Znowu poświęcę mu notkę. Tym razem nie będzie o smaku ani o cenie. Będzie o komunikacji.

Zastanawianie się nad treścią briefu na kampanię L-Energy wydaje mi się bezowocne, chociaż może dział marketingu KP jakieś wytyczne stworzył. Ciekawi mnie, na jakiej podstawie zaakceptowano propozycje kreatywne. Rozumiem, że copywriter nie musiał wiedzieć, że w Warszawie króluje “Królewskie”, ale od czego jest zleceniodawca? Czy nikt z działu marketingu KP nie widział kampanii reklamowej jednego z głównych sponsorów? I w ogóle, gdzie L-Energy, a gdzie królowanie??

Ciekawe jak na detronizację piwa zareagowali przedstawiciele Żywca.

Umieść na Twitterze 

W komentarzu do jednego poprzednich wpisów, Senator zauważył, że konflikt nie skończy się, dopóki w ruchu kibicowskich nie dojdzie do przełomowych zmian. Cieszy mnie, że ktoś myśli podobnie do mnie, martwi, że takie zmiany są obecnie nierealne. Wszystko toczy się obecnie jakby w cieniu protestu, jednak sam protest to tylko wierzchołek góry lodowej.

Gianluca Vialli twierdzi, że ruch ultras na Półwyspie Apenińskim jest na najlepszej drodze do śmierci w męczarniach zadym i bójek, głównie dlatego, że jego przedstawiciele ani myślą dostosować własnych zasad do ogólnie przyjętych zasad społecznych. Polscy ultras stawiają często Włochów za wzór, nic więc dziwnego, że mają podobne problemy. Od naszych kibiców także wymaga się przestrzegania pewnych ogólnie przyjętych zasad, takich na przykład jak brak przyzwolenia na jawne łamanie prawa. Jeśli natomiast słyszę, że warunkiem powrotu dopingu jest zniesienie zakazu stadionowego wydanego przez klub dla człowieka, któremu zakazał przychodzenia na stadion sąd, to zastanawiam się tylko czy protestujący świadomie dają sygnał, że żadnego porozumienia nie chcą, czy nieświadomie pokazują jak daleko ruch kibicowski oderwał się od realiów. Nawet jeśli zniesienie zakazu miałoby obowiązywać do momentu uprawomocnienia się wyroku.

Miklas wymaga przestrzegania przez kibiców prawa i trudno mu się dziwić. Nie dziwi też, że sam przestrzega prawo wtedy, gdy jest mu to wygodne. Ruch kibicowski nie jest bowiem w stanie wyegzekwować od KP dostosowania regulaminu stadionowego do polskiego prawa, mimo pomocy Rzecznika Praw Obywatelskich. Zamiast prawnej krucjaty przeciw niezgodnemu z prawem regulaminowi, SKLW woli, pod naciskiem milczącego protestu, zmuszać KP do ustępstw. Nie jest w stanie tego zrobić, bo musiałby… zgodzić się na przestrzeganie prawa w innych kwestiach. I kółko się zamyka.

Obie strony mają silne argumenty, ale obie nie chcą ich użyć, bo użyłyby broni obosiecznej. Pat będzie trwał do momentu, aż jedna ze stron zgodzi się na krok w tył. Ta, która zrobi to pierwsza, wygra. Jeśli KP zgodziłoby się pierwsze na zmiany w regulaminie, nie tylko wytrąciłoby protestującym jedyny konkretny argument ale i obaliło przekonanie, że cokolwiek klub robi, jest przeciw kibicom. Jeśli natomiast ultrasi odcięliby się od grup chuligańskich, wtedy próby egzekwowania opinii prawnych niekorzystnych dla KP nie kończyłoby się na transparentach podczas meczów. Chyba nie trzeba wskazywać, która strona jest bliżej kroku w tył.

Do tego momentu, wszelkie rozmowy i negocjacje będą grą pozorów. Nie wiem, czy w takiej grze odnajdzie się, słynący z twardego stąpania po ziemi, Wojtek Kowalczyk, negocjator. Piszę negocjator a nie wbrew temu, jak sam się określa – mediator, bo osoba pełniąca drugą z tych funkcji choć na chwilę musi stać się obiektywna. Kowalczyk tej zdolności nie ma. Nawet po „przyjęciu misji” nie może powstrzymać się przez dołożeniem KP, choćby od strony sportowej. Jest więc raczej kolejnym przedstawicielem kibiców, niż postacią na tle której fotografują się podający sobie ręce przeciwnicy.

Chociaż, dla niego może to i dobrze. Za tydzień, góra dwa znów stanie się bohaterem, udowadniając że Miklas Legii w sercu jednak nie ma i tylko kibice chcieliby zmiany. Nie doda oczywiście, że zmian pozornych.

Umieść na Twitterze 

Gdy opisywałem legijny napój L-Energy, zwróciłem uwagę na jego niską cenę. Zbyt niską. Zdziwiłem się serdecznie, gdy w wywiadzie dla “NL” Leszek Miklas odniósł się do tego zarzutu. Zaskakująco wysoka sprzedaż, to według prezesa Legii, dowód na właściwie ocenioną cenę. Być może jest w KP ktoś znający się na marketingu napojów, jednak z pewnością nie jest to prezes klubu. Kontrargument podkreślił właściwie to, co zarzucałem. L-Energy jest zbyt tani.

Podstawowe pytanie – do kogo adresowany jest L-Energy? Gdy weźmiemy pod uwagę kto produkt robi (albo kto daje prawo do posługiwania się marką), to podstawową grupą docelową powinni być kibice Legii. Elastyczność popytowa produktu wśród kibiców byłaby równie mała jak przy kupowaniu biletów (o której wspomina w wywiadzie Miklas). Jeśli cena produktu nie byłaby horrendalnie wysoka, zdecydowana większość kibiców Legii wybrałaby L-Energy, zamiast innego napoju tego typu.

Im bardziej będziemy obniżać cenę, tym bardziej nazwa Legia na puszcze będzie mniej istotna. Bardziej istotna będzie za to funkcjonalność napoju. Przy prawie najtańszym produkcie na rynku, nazwa Legia nie ma większego znaczenia dla większości konsumentów. Nie kupują jej już tylko zatwardziali fani innych napojów i klubów piłkarskich. Stąd zaskakująco wysoka sprzedaż.

Z punktu widzenia KP emocjonalne zaangażowania i przywiązanie kibiców do marki Legia ma dwie strony, które „przysługują” z reguły silnym, charyzmatycznym markom. Ciemną stronę widzimy co kolejka przy Łazienkowskiej. Jasną, to opisana wyżej niska elastyczność popytowa na produkty spod znaku Legii. Dopóki nie będą one horrendalnie drogie, doputy będą znajdować stałe grono nabywców. Celem polityki cenowej silnej marki jest ustalenie ceny tak, by nie była zbyt wysoka, a nie by była dostatecznie niska. Prezes Miklas twierdząc, że obiektywnie niska cena jest odpowiednia, bo produkt dobrze się sprzedaje zaprzecza idei Legii jako silnej marki. To tak, jakby szef Almy ustalił ceny na poziomie cen z Tesco i próbował rozwiewać wątpliwości dotyczące robienia z delikatesów dyskontu argumentem, że wszystko się dobrze się sprzedaje.

Jeśli wizją Miklasa jest budowanie klubu jako fabryki towarów, które się dobrze sprzedają, to wizja ta jest dobra tylko dlatego, że jest lepsza niż żadna. Jeśli jednak widzi Legię wielką, także z finansowego punktu widzenia, otoczoną wianuszkiem możnych sponsorów i z szeroka rzeszą wiernych kibiców, to wypuszczanie na rynek produktów niszczących markę z pewnością tej wizji zrealizować nie pomoże.

Oczywiście, z punktu widzenia kibiców Legii, niska cena jest atrakcyjna, bo skoro można zapłacić za coś mniej, to idiotyzmem byłoby płacenie za to samo więcej. Niby tak, ale czy nie lepiej czułby się kibic Legii płacący za L-Energy 4,39 PLN zamiast 2,39 PLN, wiedząc, że do klubu idzie nie 2, ale 4 PLN? Ja na przykład czułbym się lepiej, bo na pytanie „A co Ty zrobiłeś dla Legii?” mógłbym odpowiedzieć „Kupuje karton L-Energy co miesiąc”;)

Umieść na Twitterze